PARMA, Ohajo — Saopštenje koje je 31. avgusta na društvenim mrežama protesta objavio administrator grupe koja se protivi premeštaju o. Dragoslava Kosića iz Sabornog hrama Svetog Save u oktobru 2025. izrazilo je „jedinstvo i vernost" Srpskoj pravoslavnoj crkvi pod patrijarhom Porfirijem, poštovanje prema Svetom arhijerejskom sinodu i odlučno odbacivanje „svakog nagoveštaja raskola ili odvajanja od naše majke Crkve u Beogradu". Grupa je navela da čeka odluku Sinoda po svojoj žalbi i da će je poštovati. Žalba je podneta 9. januara 2026, a Sinod je potvrdio njen prijem 23. januara.
Saopštenje je počelo odbacivanjem „svih tvrdnji pojedinaca koji ne govore u naše ime niti zastupaju naše interese", a završilo se navodom da sve što bude rečeno suprotno njegovim načelima predstavlja isključivo lično mišljenje svog autora.
Saopštenje od 31. avgusta, kako je objavljeno na društvenim mrežama protesta. Snimak ekrana: Orthodox Integrity.
Žalbom je od Sinoda traženo da mimo eparhijskog arhijereja uredi unutrašnje upravljanje jednom parohijom u njegovoj eparhiji. O. Dragoslav je premešten u srpsku pravoslavnu crkvu Svetog Nikole u Džonstaunu, u Pensilvaniji, episkopskim aktima Episkopa vašingtonsko-njujorškog i istočnoameričkog Irineja od 28. oktobra 2025, sa važenjem od 31. oktobra. Sabornim hramom od tada upravlja Privremeni upravni odbor imenovan na osnovu Eparhijskih pravila.
Šta je Sinod rekao
Sinod se osnovnim pitanjem bavio u julu. Okružni sud u Ljubljani je 10. jula 2026. osudio Patrijarha, zbog odluke donete dok je bio mitropolit zagrebačko-ljubljanski, u predmetu proisteklom iz odbijanja jednog parohijskog sveštenika da prihvati premeštaj, i izrekao mu uslovnu kaznu zatvora od četiri meseca i uslovnu novčanu kaznu. Sinod je 13. jula nazvao presudu skandaloznom i naveo da je sud zanemario činjenicu da postavljanje i premeštanje parohijskih sveštenika spada u neotuđiva kanonska prava nadležnog episkopa, propisana Ustavom Srpske pravoslavne crkve. Sinod je Patrijarha branio po tom osnovu.
Žalbom iz Parme od istog tela traženo je da preispita premeštaj parohijskog sveštenika koji je izvršio eparhijski episkop.
Saopštenje je Sveti arhijerejski sinod opisalo i kao „upravno telo Srpske pravoslavne crkve". Prema Ustavu Srpske pravoslavne crkve, Sveti arhijerejski sabor je najviša zakonodavna i sudska vlast Crkve. Sinod je njegov izvršni organ. Sabor je zasedao u Beogradu od 13. do 19. maja 2026, saslušao izveštaje o eparhijama u rasejanju u Sjedinjenim Državama, Australiji i na Britanskim ostrvima, i nije zabeležio nikakve dalje mere u vezi s njima.
Presedan koji opominje
Sinod je već jednom intervenisao u jednoj parohiji ove eparhije. Sinod je 21. decembra 2021. poverio Crkveno-školsku opštinu Svetog Save u Njujorku duhovnom staranju i upravi Patrijarha, navodeći potrebu da se među parohijanima uspostave crkveni poredak i jedinstvo. Bila je to vanredna mera za vanrednu situaciju, a Crkva nije ustrojena tako da je pretvori u redovnu praksu. Kada bi obraćanje Beogradu postalo uobičajen lek za osporeni premeštaj sveštenika, svaka grupa u bilo kojoj eparhiji u rasejanju nezadovoljna premeštajem, upravnim odborom ili budžetom imala bi pred sobom isti put, a Sinod bi postao stalni apelacioni sud za parohijsku politiku. Julsko saopštenje Sinoda opisalo je suprotan poredak.
Odbacivanje raskola
Saopštenje je odbacilo svaki nagoveštaj raskola. Među nalozima koji su javno označili da im se sviđaju objave grupe nalaze se i sveštenici Slobodne srpske pravoslavne crkve. To telo nastalo je 1963, kada je Episkop Dionisije izveo deo američke dijaspore iz zajednice sa Patrijaršijom u Beogradu. Njegove američke parohije izmirile su se sa Srpskom pravoslavnom crkvom 1991. i 1992. kao Mitropolija novogračanička. U Australiji je jedan ostatak odbio ujedinjenje iz 2011, stavio se pod episkopa jednog grčkog starokalendarskog sinoda i vodio sudski spor protiv Episkopa Irineja oko manastira Novi Kalenić, izgubivši pred Vrhovnim sudom Novog Južnog Velsa 2015. i pred Apelacionim sudom 2017. Taj ostatak i dalje je izvan zajednice sa Srpskom pravoslavnom crkvom.
Grupa kaže da nije u raskolu. Sveštenici kojima se sviđaju njene objave jesu.
Na terenu
U subotu, 15. avgusta 2026, u Sabornom hramu je, sa blagoslovom Episkopa Irineja, obavljena administrativna primopredaja parohije između o. Dragoslava Kosića i o. Dragana Vukovića, sadašnjeg parohijskog sveštenika. Primopredaju je vodio episkopski zamenik protojerej-stavrofor Rade Merik, a dva člana Privremenog upravnog odbora prisustvovala su kao svedoci. Predati su delovodni protokol i matične knjige, arhiva i pečati, parohijski adresari, kao i evidencija porodičnih krsnih slava i osvećenja domova. Primopredajom je okončan spor oko crkvene imovine koji je trajao od oktobra 2025. i koji je bio predmet episkopskih akata br. 117 i 118 od 31. marta 2026.
Vernost Beogradu, u poretku Crkve, znači prihvatanje episkopa koga je Beograd poslao. U Sabornom hramu bogosluženja služi o. Dragan Vuković, i vrata su otvorena.
Saopštenje Svetog arhijerejskog sinoda od 13. jula 2026. dostupno je na: a obaveštenje Eparhije istočnoameričke o primopredaji od 15. avgusta na: https://www.easterndiocese.org/news_260816_1: https://spc.rs/sr/news/aktuelno/17178.saopstenje-za-javnost-svetog-arhijerejskog-sinoda-srpske-pravoslavne-crkve.html