PARMA, Ohajo — Administrator grupe koja se protivi premeštaju o. Dragoslava Kosića iz Sabornog hrama Svetog Save, izvršenom u oktobru 2025, objavio je 31. avgusta saopštenje na društvenim mrežama. U njemu je grupa izrazila „jedinstvo i vernost“ Srpskoj pravoslavnoj crkvi na čelu sa patrijarhom Porfirijem, poštovanje prema Svetom arhijerejskom sinodu i odlučno odbacivanje „svakog nagoveštaja raskola ili odvajanja od naše majke Crkve u Beogradu“. Grupa je navela da čeka odluku Sinoda po svojoj žalbi i da će je poštovati. Žalba je podneta 9. januara 2026, a Sinod je potvrdio njen prijem 23. januara.
Na početku saopštenja grupa se ogradila od „svih tvrdnji pojedinaca koji ne govore u naše ime niti zastupaju naše interese“, a na kraju je navela da svaka izjava suprotna načelima saopštenja predstavlja isključivo lično mišljenje njenog autora.
Saopštenje od 31. avgusta, kako je objavljeno na društvenim mrežama protestne grupe. Snimak ekrana: Orthodox Integrity.
U žalbi je od Sinoda traženo da, zaobilazeći eparhijskog arhijereja, odluči o unutrašnjem upravljanju parohijom u njegovoj eparhiji. O. Dragoslav je premešten u srpsku pravoslavnu crkvu Svetog Nikole u Džonstaunu, u Pensilvaniji, episkopskim aktima Episkopa vašingtonsko-njujorškog i istočnoameričkog Irineja od 28. oktobra 2025, koji su stupili na snagu 31. oktobra. Sabornim hramom od tada upravlja Privremeni upravni odbor imenovan na osnovu Eparhijskih pravila.
Šta je Sinod rekao
Sinod se pitanjem ovlašćenja episkopa pri premeštaju sveštenika bavio u julu. Okružni sud u Ljubljani je 10. jula 2026. osudio Patrijarha, zbog odluke donete dok je bio mitropolit zagrebačko-ljubljanski, u predmetu proisteklom iz odbijanja jednog parohijskog sveštenika da prihvati premeštaj, i izrekao mu uslovnu kaznu zatvora od četiri meseca i uslovnu novčanu kaznu. Sinod je 13. jula nazvao presudu skandaloznom i naveo da je sud zanemario činjenicu da postavljanje i premeštanje parohijskih sveštenika spada u neotuđiva kanonska prava nadležnog episkopa, propisana Ustavom Srpske pravoslavne crkve. Na tom osnovu Sinod je branio Patrijarha.
Žalbom iz Parme od istog tela traženo je da preispita premeštaj parohijskog sveštenika koji je izvršio eparhijski episkop.
U saopštenju grupe Sveti arhijerejski sinod opisan je i kao „upravno telo Srpske pravoslavne crkve“. Prema Ustavu Srpske pravoslavne crkve, Sveti arhijerejski sabor je najviša zakonodavna i sudska vlast Crkve. Sinod je njegov izvršni organ. Sabor je zasedao u Beogradu od 13. do 19. maja 2026, saslušao izveštaje o eparhijama u rasejanju u Sjedinjenim Državama, Australiji i na Britanskim ostrvima, a u njegovom saopštenju nisu navedene dalje mere u vezi s tim eparhijama.
Presedan koji opominje
Sinod je već jednom intervenisao u parohiji ove eparhije. Dana 21. decembra 2021. poverio je Crkveno-školsku opštinu Svetog Save u Njujorku duhovnom staranju i upravi Patrijarha, navodeći potrebu da se među parohijanima uspostave crkveni poredak i jedinstvo. Bila je to vanredna mera za vanrednu situaciju, a crkveni poredak ne predviđa da takva intervencija postane redovna praksa. Kada bi obraćanje Beogradu postalo uobičajen način osporavanja premeštaja sveštenika, svaka grupa u bilo kojoj eparhiji u rasejanju nezadovoljna premeštajem, upravnim odborom ili budžetom mogla bi da postupi na isti način, a Sinod bi postao stalni žalbeni sud za unutrašnje parohijske sporove. Julsko saopštenje Sinoda, međutim, opisuje drugačiji crkveni poredak.
Odbacivanje raskola
U saopštenju je odbačen svaki nagoveštaj raskola. Ipak, među onima koji su javno označili da im se sviđaju objave grupe nalaze se i sveštenici Slobodne srpske pravoslavne crkve. Ta zajednica nastala je 1963, kada je Episkop Dionisije izveo deo američke dijaspore iz zajednice sa Patrijaršijom u Beogradu. Njene američke parohije izmirile su se sa Srpskom pravoslavnom crkvom 1991. i 1992. kao Mitropolija novogračanička. U Australiji je deo te zajednice odbio ujedinjenje iz 2011. godine i prihvatio nadležnost episkopa jednog grčkog starokalendarskog sinoda. Ta grupa vodila je sudski spor protiv Episkopa Irineja oko manastira Novi Kalenić i izgubila ga pred Vrhovnim sudom Novog Južnog Velsa 2015. i pred Apelacionim sudom 2017. godine. I dalje je izvan zajednice sa Srpskom pravoslavnom crkvom.
Grupa kaže da nije u raskolu. Sveštenici kojima se sviđaju njene objave jesu.
Na terenu
U subotu, 15. avgusta 2026, u Sabornom hramu je, sa blagoslovom Episkopa Irineja, obavljena administrativna primopredaja parohije između o. Dragoslava Kosića i o. Dragana Vukovića, sadašnjeg parohijskog sveštenika. Primopredaju je vodio episkopski zamenik protojerej-stavrofor Rade Merik, a dva člana Privremenog upravnog odbora prisustvovala su kao svedoci. Predati su delovodni protokol i matične knjige, arhiva i pečati, parohijski adresari, kao i evidencija porodičnih krsnih slava i osvećenja domova. Primopredajom je okončan spor oko crkvene imovine koji je trajao od oktobra 2025. i koji je bio predmet episkopskih akata br. 117 i 118 od 31. marta 2026.
U crkvenom poretku, vernost Beogradu znači prihvatanje episkopa koga je Beograd poslao. U Sabornom hramu služi o. Dragan Vuković. Vrata su otvorena.
Saopštenje Svetog arhijerejskog sinoda od 13. jula 2026. dostupno je na: https://spc.rs/sr/news/aktuelno/17178.saopstenje-za-javnost-svetog-arhijerejskog-sinoda-srpske-pravoslavne-crkve.html a obaveštenje Eparhije istočnoameričke o primopredaji od 15. avgusta na: https://www.easterndiocese.org/news_260816_1